เหรียญสองด้านของวิถีแห่งความซื่อสัตย์และกตัญญู

?เมตตา คลองธรรม จารีต ดนตรี เกียรติยศ กฎหมาย โทษทัณฑ์ บำเหน็จ? คือวิถีแห่งความซื่อสัตย์ ความกตัญญู และความมีสติปัญญาปราดเปรื่อง คือสิ่งที่ทำให้ผู้มีความสามารถทั้งฝ่ายบุ๋นและฝ่ายบู๊ดำรงตนในความถูกต้อง

คำภีร์ อิ่นเหวินจื่อ มีความตอนหนึ่งว่า เมตตา คลองธรรม จารีต ดนตรี เกียรติยศ กฎหมาย โทษทัณฑ์ และบำเหน็จ คือศิลปะการปกครองแผ่นดินของห้าจักรพรรดิและสามกษัตริย์ …

เมตตา ? ช่วยให้เรารู้จักเอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ความสุขแก่เพื่อนมนุษย์ แต่อาจทำให้เกิดอคติและความลำเอียงได้เช่นกัน

คลองธรรม ? ช่วยให้เราประพฤติตนอยู่ในมโนสำนึกอันควร แต่อาจทำให้เกิดการฝ่าฝืนกฎระเบียบของส่วนรวมหรือประเทศได้เช่นกัน

จารีต ? ช่วยให้เราสุขุม รู้จักนอบน้อมเคารพผู้อื่น แต่ก็ทำให้เราเกียจคร้านเฉื่อยชาและไร้มารยาทต่อผู้อื่นได้เช่นกัน

ดนตรี ? ช่วยขัดเกลานิสัยใจคอคนเราให้อ่อนโยนรักสงบได้ แต่ทำให้คนเราปล่อยอารมณ์หมกมุ่นตัณหาได้เช่นกัน

ยศศักดิ์ ? ช่วยให้เรารู้ที่ต่ำที่สูง แต่มักทำให้เกิดการแก่งแย่งชิงดีกันด้วย

กฎหมาย ? ช่วยให้สังคมเป็นระเบียบเรียบร้อย แต่อาจทำให้สังคมแตกแยกวุ่นวายได้เช่นกัน

โทษทัณฑ์ ? ทำให้คนไม่เคารพกฎหมายจำต้องเคารพกฎหมาย แต่ผู้ปกครองอาจใช้โทษทัณฑ์เป็นเครื่องมือ กดขี่ข่มเหงราษฎรได้เช่นกัน

บำเหน็จ ? ใช้บำรุงขวัญ กระตุ้นให้ขุนนางและเหล่าพสกนิกรถวายความจงรักภักดีและสติปัญญาความสามารถได้ แต่อาจก่อให้เกิดการแก่งแย่งชิงดี ทำร้ายซึ่งกันและกันได้

 

ที่มา : หนังสือ ฉางต่วนจิง, บรรพที่ 3 ความพลิกผันแห่งอำนาจ, บทที่ 13 แย้งคัมภีร์ (ฝั่นจิง)

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *